Koliko znamo o starom gradu Petrus – najvećem brdskom utvrđenju srednjovekovne Srbije?

 Koliko znamo o starom gradu Petrus – najvećem brdskom utvrđenju srednjovekovne Srbije?

default

foto: Filip Stefanović

Osnovana tokom vladavine cara Dušana, Petruška oblast koja se prostirala od manastira Ravanice do Pojata i Drenovca, a kojom je najverovatnije upravljao vojvoda Crep, i dalje je velikim delom nepoznanica, ali zahvaljujući zaposlenima u paraćinskom Zavičajnom muzeju koji je ove godine obnovio istraživanja na brdu Čokoće iznad Zabrege, narednih godina znaćemo mnogo više o samo izgledu, ali i istorijskom značaju samog centra ove oblasti nadomak Paraćina.

Pretpostavlja se da upravo vojvoda Crep gradi srednjovekovni grad Petrus na Čokoće brdu. Ovo utvrđenje postaje centar Petruškog krajišta u drugoj polovini 14. veka i tu funkciju zadržava i tokom 15. Radi se o jednom od najvećih brdskih utvrđenja srednjovekovne Srbije, dimenzija gotovo 300 x 150 metara. Utvrđenje se sastojalo iz donjeg i gornjeg grada. Gornji grad, dimenzija 65 x 20 metara, na čijem krajnjem istoku se nalazi objekat koji su raniji istraživači nazivali dvorana, odnosno palata.

kaže Filip Stefanović, kustos arheolog Zavičajnog muzeja i korukovodilac istraživanja

Upravo je dvorana bila predmet ovogodišnjih četrdesetodnevnih istraživanja Zavičajnog muzeja. Prema rečima Stefanovića, ovoga puta ona je istražena u celosti:

Radi se o objektu rezidencijalnog tipa i funkcije, u kojoj je stolovao vojvoda Crep. Objekat je približnih dimenzija 16 x 10, površine 165 kvadrata. Građen je od omalterisanog pritesanog kamena, unutrašnjost je delimično bila ukrašena dekorativnim kamenim elementima i živopisom. Pod je bio napravljen od sekundarno upotrebljenih rimskih opeka, preuzetih najverovatnije sa Horeum Margija, rimskog grada na prostoru današnje Ćuprije, udaljenog oko 10 km od Petrusa.

objašnjava Stefanović.

Paraćinski muzej istraživanja je obnovio uz podršku Ministarstva kulture koje je finansiralo iskopavanja, a projekat nosi naziv Arheološki park srednjovekovni grad Petrus. Projekat sufinansiraju i kompanija Moravacem u čijoj se neposrednoj blizini ovo utvrđenje nalazi, kao i lokalna samouprava. U istraživanjima je učestvovao i Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kragujevca, arheolozi iz Jagodine, ali i profesori i studenti Odeljenja za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu.

U pitanju su obnovljena sistematska istraživanja, jer su ’80ih godina prošlog veka u par sezona vršena istraživanja koja je vodio Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kragujevca.Republički Zavod je takođe vršio istraživanja 2004/2005. godine, ali ona nažalost nisu nastavljena i lokalitet je usled zapuštenosti dosta urušen, obrastao je gustom šumom, a i često je bio meta divljih kopača.

kaže Branislav Stojanović, rukovodilac istraživanja i direktor Zavičajnog muzeja u Paraćinu.

Impozantna površina na kojoj se prostire i činjenica da je ovo najveće utvrđenje srednjovekovne Srbije govori u prilog značaju započetih istraživanja.

U centru Petruške oblasti, u dolini reke Crnice ima jako puno manastira i ostataka drugih srednjovekovnih objekata, tako da je ovo nešto što je nedostajalo da upotpuni priču o srednjovekovnom kulturnom nasleđu u Paraćinu. U planu nam je da sledeće godine izvršimo konzervaciju istraženog prostora i da nastavimo dalje istraživanje ka unutrašnjosti utvrđenja, da bi kroz narednih nekoliko godina mogli u potpunosti da prezentujemo taj prostor publici.

objašnjava Stojanović.

Okvirna prognoza kaže da će biti potrebna decenija da ova oblast bude u potpunosti istražena. U međuvremenu, neophodna je konzervacija istraženog kako bi utvrđenje bilo zaštićeno od propadanja. Fokus istraživača, osim samog utvrđenja, u narednom periodu biće i verski objekti ove oblasti koji nisu do sada istraženi.

U pitanju su brojne crkve, neke su istražene i konzervirane kao što su one u selu Zabrega u klisuri reke Crnice, ali ima mnogo onih koje nisu istražene i plan nam je da, pored samog utvrđenja Petrus, istraživanja nastavimo i nad ostalim srednjovekovnim lokalitetima.

najavio je Branislav Stojanović.

Zavičajni muzej radove će nastaviti krajem leta sledeće godine, kada je, kako kažu najbolji period za ovakvu vrstu aktivnosti. Osim onog najbitnijeg, a to je sačuvati bogato kulturno-istorijsko nasleđe ovog kraja, treba pomenuti da će istraživanja umnogome doprineti i razvoju turističkog potencijala i turističke infrastrukture ovog kraja, koji već sada predstavlja čestu destinaciju ljubitelja prirode i planinara.

foto: Filip Stefanović

Aleksandra Pavlović Đorđević

https://lokalni.rs

Povezane objave